Pilot Yorgunluğu: Rakamlar Uçuş Emniyeti İçin Uyarıyor

Avrupa Kokpit Birliği’nin (ECA), Baines Simmons tarafından hazırlanan 2026 pilot yorgunluğu araştırmasına ilişkin yayımladığı bilgi notu, Avrupa havacılığında yorgunluğun ciddi bir emniyet sorunu olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor. 32 ülkeden 7.198 pilotun katıldığı araştırmaya göre, 2023’ten bu yana havayollarının yorgunluk riskini yönetme uygulamalarında belirgin bir iyileşme görülmedi.

Ankete katılan pilotların bildirimleri, sorunun boyutunu gösteriyor:

• %76,8’i, son dört haftada uçuş sırasında en az bir kez istemsiz, kısa süreli uykuya dalma, yani “mikro uyku” yaşadığını belirtti. %24,7’si bu durumu beş kez veya daha fazla yaşadığını bildirdi.
• %76,8’i, aynı dönemde birikimli yorgunluğu önlemek için en azından zaman zaman yeterince dinlenemediğini söyledi. Genellikle veya her zaman yetersiz dinlendiğini belirtenlerin oranı %38,8 oldu.
• %52’si, son üç ayda gerçekleştirdiği en az bir görev için, sonradan değerlendirdiğinde yorgunluk nedeniyle uçuşa elverişsiz olduğunu bildirmesi gerektiğini ifade etti.
• %50,3’ü, çalıştığı havayolunda yorgunluk riskinin iyi yönetilmediğini düşünüyor.

Araştırma, yorgunluk bildirim sistemlerine duyulan güvenin de düşük olduğunu gösteriyor. Pilotların yalnızca %11,9’u şirketinin yorgunluk raporlama sistemine güvendiğini, %11,3’ü ise bildirimlerinin emniyeti artıran operasyonel değişikliklere yol açtığını belirtiyor.

Uçuş görev sürelerinin kaptan pilotun takdir yetkisiyle uzatılması da dikkat çeken bir diğer başlık. Katılımcıların %38,3’ü, son dört haftada bu yetkiyi en az bir kez kullandığını bildirirken, %69,1’i uzatmayı reddetmesi durumunda olumsuz sonuçlarla karşılaşmaktan farklı düzeylerde endişe duyduğunu ifade ediyor.

ECA’nın değerlendirmesine göre, olumsuz sonuçlarla karşılaşma kaygısı ve raporlama sistemlerine duyulan güvensizlik, yorgunluğun önemli bir bölümünün kayıtlara yansımamasına neden olabilir. Bulgular ayrıca düşük maliyetli havayolları ile uçak, ekip, bakım ve sigortayı birlikte sağlayan ACMI işletmelerinin birçok başlıkta daha olumsuz değerlendirildiğine işaret ediyor.

Bu tablo, yorgunlukla mücadelede gerçekçi görev planlamasının, yeterli dinlenme olanaklarının, güvenilir bildirim sistemlerinin ve etkin denetimin önemini ortaya koyuyor. Pilotların yorgunluklarını baskı veya yaptırım kaygısı yaşamadan bildirebildikleri bir emniyet kültürü, hem çalışanların sağlığı hem de yolcuların güvenliği açısından temel bir ihtiyaçtır.

Kaynak: ECA, “European Fatigue Survey 2.0” bilgi notu; Baines Simmons, “A fatigue survey of European Pilots – 2026” araştırmasının temel bulguları. Oranlar ankete katılan pilotların beyanlarını yansıtmaktadır; Türkiye’ye özgü sonuçlar olarak değerlendirilmemelidir.

Kaynak: EuroCockpit Fatigue Anket Haberi

PDF Doküman İçin Link: Pilot Fatigue Survey 2026